پرسش ۴ - پاسخهای فقهی (مسائل متفرقه - ج ۲)
از WikiSavior، مرجعی مبتنی بر منابع
پرسش و پاسخ فارسی
پرسش 4:
مشکلاتی در مشخص کردن زمان صبح و مغرب به خصوص برای ساکنان کشورهای شمال اروپا وجود دارد. مشکلاتی را که با آن مواجه هستیم در قالب چند نکته خلاصه میکنم: 1- فهمیدن زمان صبح و مغرب (با روش دیدن) به خاطر وضعیت آب و هوایی برای ما سخت است. 2- حتی اگر یک روز زمان صبح و مغرب را بفهمیم، تکیه به آن برای روز دوم برای ما سخت خواهد بود؛ چراکه هر روز با توجه به موقعیت زمانیِ سال 3 دقیقه بیشتر یا کمتر میشود. 3- به اوقاتی که در سایت «مجمع اهلبیت» ـزیرمجموعه برخی از شیعیانـ موجود است اعتماد میکردیم؛ ولی اختلاف بسیاری در اوقات دیدیم؛ مخصوصاً پس از تغییر وقت تابستان به زمستان یا برعکس، به طوریکه گاهی اوقات وقت ظهر را تغییر میدهند در حالیکه تغییر وقت مغرب انجام نمیشود یا برعکس و موارد دیگر... یعنی اختلافات بسیاری که باعث شد به اوقات آنان اعتماد نداشته باشم. 4- تعیین وقت مغرب و وقت صبح برای ما سخت است. آیا ما میتوانیم به وقت صبح و مغرب موجود در روزنامههای عمومی اعتماد کنیم؟ با توجه به اینکه روزنامهها، خارجی هستند و چگونگی محاسبات آنان را نمیدانم. اگر به وقت صبح در روزنامهها اعتماد کنیم، میتوانیم از روش محاسبه 90 استفاده کنیم، ولی در مورد مغرب چهکنیم؟ 5- اختلاف بین زمستان و تابستان واقعاً بزرگ است.... به اینصورت که مدت روز در تابستان نزدیک به 22 ساعت و ربع میباشد.... مشکل در ماه مبارک رمضان است (زمان بین افطار و امساک، بیش از دو ساعت نمیشود) به طوریکه اطمینان از تاریک شدن هوا به طور کامل به دست نمیآید.... حتی گاهی اوقات آسمان نورانی باقی میماند، گویی هنگام وقت عصر است.
پاسخ احمدالحسن (ع):
از خداوند درخواست دارم که شما را موفق و گامهایتان را استوار بدارد. باید بدانید که خداوند هرکسی را جز به اندازه توانش تکلیف نمیکند؛ بنابراین شما را در خصوص عقب انداختن یا جلو انداختن غیرعمدی وقت نماز، افطار و امساک مورد حساب قرار نمیدهد؛ البته اگر برای شناخت وقت صحیح به واقع آنچه را در توانتان است، انجام داده باشید. خداوند متعال میفرماید: (لا يُكَلِّفُ اللهُ نَفْساً إِلاَّ وُسْعَها لَها ما كَسَبَتْ وَ عَلَيْها مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنا لا تُؤاخِذْنا إِنْ نَسينا أَوْ أَخْطَأْنا رَبَّنا وَ لا تَحْمِلْ عَلَيْنا إِصْراً كَما حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذينَ مِنْ قَبْلِنا رَبَّنا وَ لا تُحَمِّلْنا ما لا طاقَـﺔ لَنا بِهِ وَ اعْفُ عَنَّا وَ اغْفِرْ لَنا وَ ارْحَمْنا أَنْتَ مَوْلانا فَانْصُرْنا عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرين) (خداوند هيچکس را جز به اندازه طاقتش مکلّف نمیکند. نيکیهای هرکس از آنِ خود او و بدیهايش از آنِ خودش است. ای پروردگار ما، اگر فراموش کردهايم يا خطا کردهايم ما را بازخواست مکن. ای پروردگار ما، آنگونه که بر امّتهای پيش از ما تکليف گران نهادی، تکليف گران بر ما مَنِه و آنچه را که طاقت آن نداريم بر ما تکليف مکن، گناه ما ببخش و ما را بيامرز و بر ما رحمت آور که تو مولای ما هستی؛ پس ما را بر گروه کافران پيروز گردان). برای شناخت وقت صبح و مغرب میتوانید به نشریات مراکز علمی ستارهشناسی اعتماد کنید. روزنامهها در هر شهری معمولاً به مرکز علمی ستارهشناسی همان شهر اعتماد میکنند و شما میتوانید در این مورد از منبع اطلاعاتیشان پرسوجو و برای شناخت وقت صبح و مغرب بر آن اعتماد کنید. آسمانی نورانی پس از مغرب، در اینکه این وقت، شبهنگام است تأثیری ندارد؛ حتی اگر تاریکی نباشد، و نورانی بودن برای شما در مشخص کردن شب و روز تأثیری ندارد؛ بلکه شب و روز با توجه به غروب و طلوع خورشید مشخص میشود و همینطور آنچه برای شناخت اوقات نماز، افطار و امساک در برخی اوقات سال برای شما کفایت میکند. این مسئله را پیشتر پاسخ دادم و پس از با دقت خواند آن، میتوانید در مورد هر چیزی که در پاسخ برایتان روشن نیست بپرسید؛ همانطور که میتوانید در مورد هر چیز دیگری که در پاسخ وجود ندارد سؤال نمایید. در ادامه پرسش و پاسخ مطرح شده در این زمینه از کتاب پاسخهای فقهیـکتاب نماز تقدیم میگردد: پرسش 10: نماز در قطب و مکانهایی که برای مدتی خورشید در آن نمیتابد یا برای مدتی بدون اینکه پنهان شود میتابد، یا مناطقی که مدت اندکی در آن میتابد و .... به چه صورت است؟ پاسخ: در مورد نماز در مکانهای گفته شده: اگر طلوع و غروب خورشید را تشخیص دهد هر دو صحیح است؛ یعنی با تاریک شدن، روشنایی و فجر صادق. در این صورت ـهمانطور که در شرایع گفته شدهـ باید طبق آن عمل نماید. اگر طلوع و غروب را تشخیص دهد، ولی تاریکی و روشنایی (فجر صادق) پیش از طلوع خورشید را تشخیص ندهد، وقت نماز مغرب، هنگام غروب خورشید و وقت نماز صبح از یک ساعت و نیم پیش از طلوع خورشید تا طلوع آن میباشد؛ این در صورتی است که مدت شب یا پنهان شدن خورشید بیشتر از یک ساعت و نیم باشد. اگر مدت شب یا پنهان شدن خورشید یک ساعت و نیم یا کمتر باشد وقت نماز صبح از بعد از مغرب به اضافه خواندن نماز مغرب و عشا تا پیش از طلوع خورشید ادامه مییابد، و وقت امساک تا پیش از طلوع خورشید میباشد، حتی اگر یک لحظه باشد؛ میخواهد غروب خورشید، یک ساعت باشد یا ده ساعت. اگر نتواند طلوع و غروب را تشخیص دهد و یا شب 24 ساعت یا روز 24 ساعت ادامه داشته باشد، در هر دو حالت (شبانه روز) به 12 ساعت روز و 12 ساعت شب تقسیم میشود. اما چگونه آن دو را مشخص نماید؛ یعنی حدود هر12 ساعت را؟ در وضعیتی که همواره روز است میتواند در آن روز نیمه روز را هنگامیکه قرص خورشید در بالاترین نقطه قرار دارد مشخص کند؛ این نقطه، نیمه روز میباشد؛ یا نیمه 12 ساعت. اما اگر همواره شب باشد؛ یعنی طلوع خورشید وجود نداشته باشد نورانیترین هنگام، نیمه روز یا همان نیمه 12 ساعت میباشد. این نیمه روز همان وقت زوال محسوب میشود، یا وقتیکه نماز ظهر و عصر در آن اقامه میشود. وقت نماز صبح یک ساعت و نیم پیش از طلوع فرضی تا طلوع میباشد و نماز مغرب را هنگام مغرب فرضی میخواند و در روزه به وقت طلوع فجر و وقت مغرب یا وقت نماز صبح و نماز مغرب اعتماد میشود.([۳])
پاورقیهای نسخهٔ فارسی
↑ [۳] [3] - پاسخهای فقهی ـ کتاب نماز: پرسش 10.
مطالب بیشتر در نماز
- اینها بعد از اینکه در وضعیتشان استقرار یافت در سفر نمازشان را تمام میخوانند و پس از اینکه شش ماه یا بیشتر از کارشان سپری شود یا سفری که از مدت در وطن بودنشان بیشتر باشد. اگر کار یا سفر را ترک میکنند، ترک کردنشان به معنای روی گردانیدن نیست و فقط به دنبال کار دیگری میگردند یا به دلیل اتفاق دیگری است و یا ... حکم اینها اگر برای یک روز یا دو روز مسافرت کنند چیست؟ آیا وضعیتشان همانند گذشته است؟ یا در سفر، نمازشان شکسته میشود؟
- اگر یکی از آنها از اولین روز ترک وطن برای مسافرت بداند که به زودی از سفرِ به مدت بیشتر از شش ماه بازمیگردد ولی نه به طور دایم؛ وضعیت او چگونه خواهد بود؟
- علم جدید وجود سیارهای را کشف کرده است که روز در آن به وقت زمینی، معادل هزار سال میباشد. پرسش: کسیکه بر روی این سیاره ـکه یک روز در آن معادل هزار سال میباشد و مکلف استـ زندگی میکند نمازش چگونه است. آیا نماز میخواند یا خیر؟ چرا که زمان اذان صبح تا ظهر تقریباً بیش از 400 سال و 300 سال نیز تا مغرب است. نماز این شخص چگونه است و آیا شکسته است یا کامل و چگونه رو به قبله میشود و آیا روزه میگیرد و روزهاش چگونه است؟ با توجه به اینکه به وقت آگاهی نداشته باشد و فرا رسیدن ماه روزه را بداند. این پرسش من بود و پاداش و ثواب بر شما. ما را روشن کنید و مأجور باشید.
- علت حکم نشستن بین اذان و اقامه در نمازهای واجب غیر از نماز مغرب و همچنین علت یک گام به جلو رفتن و برگشتن به عقب بین اذان و اقامه در نماز مغرب را درک نمیکنم؛ و آیا جلو رفتن را با پای راست انجام دهد یا پای چپ؟ و بازگشتن به عقب آیا با پای چپ انجام میشود یا با پای راست؟
مراجع
- ↑ احمدالحسن(ع). پاسخهای فقهی (مسائل متفرقه - ج ۲). مترجم: گروه مترجمان انتشارات انصار امام مهدی (ع). نوبت انتشار: اول؛ ۱۳۹۶. پرسش ۴:
منبع اصلی عربی: الأجوبة الفقهية (مسائل متفرقة - ج ٢).
ارجاع به این صفحه
احمدالحسن(ع). پاسخهای فقهی (مسائل متفرقه - ج ۲). مترجم: گروه مترجمان انتشارات انصار امام مهدی (ع). نوبت انتشار: اول؛ ۱۳۹۶. پرسش ۴: https://ahmedalhasan.org/fa/Library/BookContent/47 - FIQH-MISC-V2-Q004