محور چهارم: در اَنفال

-محور چهارم: در اَنفال

انفال به خمس ضمیمه می‌شود. ابوصباح می‌گوید: ابوعبدالله امام صادق (ع) به من فرمود: (ما همان كسانی هستیم كه خداوند اطاعت از ما را واجب ساخته و انفال و برگزیدۀ اموال از آنِ ما است).(^[۳۰])

انفال عبارت‌اند از: آنچه امام (ع) از اموال به طور ویژه مستحقش است، همان‌گونه که در مورد پیامبر (ص) این گونه بود و شامل پنج مورد است:

۱- زمینی که بدون جنگ به ملکیّت درآید؛ چه اهل آن از آن جا مهاجرت کرده یا با فرمان‌برداری آن را تسلیم مسلمانان کرده باشند.

۲- زمین‌های موات:(^[۳۱]) چه پیش‌تر مالک داشته باشد و سپس اهل آن از بین رفته باشند و چه کسی اصلاً مالک آن ها نبوده نباشد، مثل صحراها.

۳- سواحل دریاها، و کنارۀ رودهای بزرگ نیز به آن ضمیمه می‌شود.

۴- بلندای کوه‌ها و قلّه‌ها و آنچه در آنجا قرار دارد، مثل درختان، معادن و شبیه به اینها.

۵- درون درّه‌ها و تالاب‌ها.

اگر دار حَربی(^[۳۲]) ـ‌که اهل آن، جنگ خود علیه امام و مسلمانان را ابراز کرده‌اند‌ـ فتح شود اموالی که فرمانروای آنان برای خود گرفته و برگزیده بود ـ‌اگر از مسلمان یا معاهدی غصب نشده باشد‌ـ از آنِ امام خواهد بود وگرنه به مالک مسلمان یا معاهد آن برگردانده خواهد شد.

به همین ترتیب امام (ع) می‌تواند از غنیمتی که مسلمانان به دست آورده‌اند هر آنچه را که بخواهد ـ‌از اسب، لباس، کنیز یا سایر موارد‌ـ برگزیند و تصاحب کند، و آنچه جنگجویان بدون اذن وی به غنیمت بگیرند از آنِ وی خواهد بود.

دخل و تصرّف در انفال بدون اجازۀ وی (امام) جایز نیست و اگر کسی در آن دخل و تصرّف کند غاصب و اگر منفعتی به وی برسد از آنِ امام (ع) خواهد بود؛ مثلاً اگر در زمین مواتی سرمایه گذاری کند و در آن کِشت کند، هر ثمره و بهره‌ای که از آن حاصل شود از آنِ امام (ع) خواهد بود نه کشاورز.