پیوستها ۳
پیوست سوّم: صلۀ امام (ع)
رسالهای در فقه خمس · شیخ علا سالم
-پیوست سوّم: صلۀ امام (ع)
کتاب متشابهات ـ جلدچهارم:
در پاسخ پرسش ۱۵۰ ایشان (ع) فرمودند:
... در اینجا راه آسانی برای بخشایش همۀ گناهان وجود دارد. خداوند متّعال میفرماید: (مَن ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللهَ قَرْضًا حَسَنًا فَيُضَاعِفَهُ لَهُ أَضْعَافًا كَثِيرَةً وَاللهُ يَقْبِضُ وَيَبْسُطُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ)([۴۷]) (کيست که به خدا قرض نیکو دهد تا خدا بر آن چند برابر بيفزايد؟ خدا تنگدستی دهد و توانگری بخشد و شما به سوی او بازمیگرديد).
از اهل بیت (ع) روایت شده است که این آیه (دربارۀ صلۀ امام) است و همچنین از ایشان (ع) روایت شده است که: (دربارۀ صلۀ رحم است و منظور از رَحِم، به طور خاص رَحِم آل محمد میباشد). خدای سبحان از صلۀ امام به عنوان قرض دادن به خودش یاد کرده و این خداوند است که این بدهی را بازپرداخت میکند.
صلۀ امام صورتهای مختلفی دارد. از جمله: صلۀ با مال، صلۀ با کار کردن به همراه او، و صلۀ جهاد در پیشگاه او با زبان و دندان (گفتار و عمل) برای اثبات حقِّ امام (ع).
تأکید میکنم که کارکردن با امام برتر از دادن مال به او است زیرا کار کردن، جسم آدمی را به مشقّت میاندازد و اگر در پیشگاه امام با زبان و دندان جهاد کند، چه بسا به از بین رفتن جسمش منجر شود.
بنابراین چه رحمت عظیمی است که حجّت، بین مردم (ظاهر) باشد، چرا که باب عظیمی گشوده میشود. بابی که انسان با صلۀ امام (ع) به خداوند قرض میدهد و روز قیامت در پیشگاه خدا میایستد و خداوند این قرض را تمام و کمال به او بازمیگرداند و اگر این بنده به تعداد شنهای بیابان با خود گناه آورده باشد برای او بخشیده میشود. از برای او نزد خداوندِ دیّانِ یومِ الدّین قرضی است و خدا در مقابل اندک و ناچیز بسیار عطا مینماید (یعطی الکثیر بالقلیل) و عطای او بیشمار است. خداوند تمام بدهیهای این بنده و تمام حقوقی که از بندگان بر عهدۀ او بوده است را تسویه میکند و بیحساب به بهشت واردش مینماید.
و در پاسخ پرسش ۱۶۵ فرمودند:
(وَمَنْ أَرَادَ الآخِرَةَ وَسَعَى لَهَا سَعْيَهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ) (و هر که قصد آخرت نماید و در طلب آن سعی و تلاشش را در آن به کار بندد در حالی که مؤمن باشد): دنیاخواهی به چیزی نیاز ندارد جز نیّت و رویگردانی از آخرت. ولی آخرتخواهی به ایمان به بزرگترین ولیّ خداوند و حجّت خدا در هر زمان نیاز دارد و مستلزم کار و تلاش همراه ولیّ خدا و حجّت بر مردم، در هر زمان است و این کار و تلاش از جملۀ همان قرضی است که خدای متّعال دربارهاش میفرماید: (مَن ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللهَ قَرْضًا حَسَنًا فَيُضَاعِفَهُ لَهُ وَلَهُ أَجْرٌ كَرِيمٌ)([۴۸]) (کيست که خدا را قرضی نیکو دهد تا برای او دو چندانش کند و او را پاداش نيکو باشد؟).
به خدا قرض دهد یعنی به امام صلهای دهد؛([۴۹]) خواه مادّی و از جنس مال و اموال باشد و خواه به اندازۀ توش و توانش همراه با ولیّ خدا تلاش کند و با زبان و دستش با ولیّ خدا جهاد نماید، و این صلۀ دوّم به طور قطع و یقین برتر از صلۀ نوع اوّل میباشد.
این کسانی که همراه با ولیّ خدا سعی و تلاش میکنند پس از ایمان آوردن به او میباشد، چرا که ایمان آوردن به او ایمان به خداوند سبحان و متعال است (سَعْيُكُم مَّشْكُورًا) (از سعی و تلاششان سپاسگزاری خواهد شد) و کسیکه از آنها سپاسگزاری میکند خود خداوند سبحان و متّعال است؛ زیرا آنها به خداوند سبحان و متّعال قرض دادهاند و خداوند خودش این (کار و تلاش همراه با امام) را قرضی به خدا در نظر گرفته و بازپرداخت آن نیز بر عهدۀ خداوند است و پرداخت خداوند همان سپاسگزاری از اینها میباشد. چرا که آنها بندگانی شاکر هستند که نعمت ولیّ خداوند بر خودشان را شکر گزاردهاند و همراه او به سوی خداوند سعی و تلاش نمودهاند (وَقَلِيلٌ مِّنْ عِبَادِيَ الشَّكُورُ)([۵۰]) (و اندکی از بندگان من سپاسگزارند).
سپاسگزاری خداوند از بنده؛ نعمتی است که بالاتر از آن نعمتی نیست، زیرا نعمتی است که به آل محمد (ع) اختصاص داده شده و کسیکه خداوند سپاسگزارش باشد در زمرۀ آنها (ع) خواهد بود (سلمان از ما اهل بیت است).([۵۱]) بنگر خداوند متّعال در سورۀ مربوط به آنها (هل اتی) چه فرموده است: (إِنَّ هَذَا كَانَ لَكُمْ جَزَاء وَكَانَ سَعْيُكُم مَّشْكُورًا)([۵۲]) (اين پاداش شما است و از سعی و کوششتان سپاسگزاری شده است) و اینها که در سورۀ (هل اتی) از سعی و کوششان قدردانی شده است عبارتاند از: حضرت محمد (ص) و علی، فاطمه، حسن، حسین، ائمه و مهدیین (ع). پس کسی که همانند سعی آنها سعی و تلاش کند و از آنها پیروی و با مال و قلب و زبان و دستش همراه آنها جهاد کند از آنها است: (فَأُولَئِكَ كَانَ سَعْيُهُم مَّشْكُورًا)([۵۳]) (آنان کسانی هستند از سعی و تلاششان سپاسگزاری خواهد شد)، یعنی از ما اهل بیت.
والحمدلله رب العالمین، و صلی الله علی محمد و آل محمد الائمه و المهدیین و سلم تسلیماً
و سپاس و ستایش تنها از آنِ خداوند آن پروردگار جهانیان است، و صلوات تام و تمام خدا بر محمد و آل محمد، ائمه و مهدیین باد!
پاورقیها
- ↩[۴۷] - بقره: ۲۴۵.
- ↩[۴۸] - حدید: ۱۱.
- ↩[۴۹] - به کافی ج/۱ ص۵۳۷ باب صله به امام که در آن هفت حدیث وجود دارد مراجعه نمایید؛ از جمله: «هیچ چیز نزد خداوند دوست داشتنیتر از دادن درهم به امام نیست که خداوند آن درهم را در بهشت برای او چون کوه احد مینماید». سپس فرمود: «خداوند متعال در کتابش میفرماید: (مَن ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللهَ قَرْضًا حَسَنًا فَيُضَاعِفَهُ لَهُ وَلَهُ أَجْرٌ كَرِيمٌ(؛ (کيست که خدا را قرضی نیکو دهد تا برای او دو چندانش کند و او را پاداش نيکو باشد؟) فرمود: (به خدا سوگند منظور، به طور خاص صله به امام میباشد). از اسحاقبن عمّار از اباابراهیم روایت شده است: از این سخن خداوند عزّوجل سوال کردم: (مَن ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللهَ قَرْضًا حَسَنًا فَيُضَاعِفَهُ لَهُ وَلَهُ أَجْرٌ كَرِيمٌ(؛ (کيست که خدا را قرضی نیکو دهد تا برای او دو چندانش کند و او را پاداش نيکو باشد؟) فرمود: (دربارۀ صله به امام نازل شده است).
- ↩[۵۰] - سبأ: ۱۳.
- ↩[۵۱] - عیون اخبار الرضا : ج ۱ /ص۷۰/ ح۲۸۲.
- ↩[۵۲] - انسان: ۲۲.
- ↩[۵۳] - إسراء: ۱۹.