پرسش ۱۰ - پاسخ‌های فقهی (مسائل متفرقه - ج ۲)
از WikiSavior، مرجعی مبتنی بر منابع
پرسش و پاسخ فارسی
پرسش 10:
ای امام من! با درخواستی در حیرت و سرگردانی‌ام به سوی تو آمدم و تقاضای پاسخ برای پدر گرامی‌ام را ـ‌که بیماری کلیوی بر او عارض شده است‌ـ دارم؛ بیماری که او را سنگین کرده و توان پاسخ‌گویی در هر زمان را از او برده است. گاهی ضعف و خستگی شدید به حدی می‌رسد که نمی‌تواند تعادلش را حفظ کند و این وضعیت پس از بازگشتن او از شست و شوی کلیه بر او عارض می‌شود؛ در حالی‌که مرتب نگران و مضطربِ نماز است؛ ولی نمی‌تواند نماز بخواند. پرسش من از شما ـ‌ای مولای من‌ـ این است که آیا ما ـ‌دختران و پسر او‌ـ می‌توانیم به جای او نماز بخوانیم؟ فقط زمان‌هایی که رنج و خستگی و ناتوانی و خوابِ خارج از اراده‌اش به سراغ او می‌آید.... از شما ـ‌ای آقای من‌ـ تقاضا دارم دعایی برای شفای پدر بیمارم به من عنایت فرمایید.
پاسخ احمدالحسن (ع):
در ابتدا ... به اذن خداوند متعال درخواست شما را به سید احمدالحسن سلام‌الله‌علیه رساندیم و ان‌شاء‌الله برای کسی‌که شما درخواست دعا نموده‌اید ایشان دعا فرموده‌اند؛ اما در مورد حکم به جا آوردن نماز به نیابت از بیمار ـ‌که خداوند شفایشان عنایت فرماید‌ـ: «به جا آوردن نماز واجب به جای مریض جایز نیست». اما چگونه بیمار یا کسی‌که ناتوان از ادای نماز با واجبات شناخته شده‌اش است، نماز میخواند؟ این مسئله در کتاب احکام نورانی اسلام (شرایع‌الاسلام) آورده شده است و متن سخن ایشان (ع)خدمت شما تقدیم می‌گردد: .... اگر بتواند بدون کمک گرفتن بِایستد باید چنین کند و اگر نتواند بدون کمک گرفتن بایستد واجب است که از هر وسیله ای که ممکن بود کمک بگیرد، البته کمک گرفتن از دیوار حتی با وجود توان هم جایز است. اگر بتواند بخشی از نماز را ایستاده بخواند باید همان‌قدر که می تواند بایستد و اگر نتواند باید نشسته نماز بخواند. فردی که نشسته نماز می خواند، اگر بتواند فقط برای رکوع بایستد، باید چنین کند، در غیر این صورت نشسته رکوع کند. اگر نتواند نشسته نماز بخواند، باید به پهلو بخوابد و نماز بخواند و اگر نتواند باید به پشت بخوابد و نماز بخواند و در این دو حالت اخیر باید با اشاره رکوع و سجده را به جا آورد. اگر فردی در حین نماز نتواند بر حالتی باقی بماند باید به کمتر از آن منتقل شود و نماز را ادامه دهد، مثلاً اگر ایستاده باشد و نتواند ادامه دهد، باید بنشیند و اگر نشسته باشد و نتواند باید به پهلو بخوابد و اگر به پهلو خوابیده باشد و نتواند باید به پشت بخوابد و عکس آن نیز صحیح می‌باشد. اگر کسی نتواند سجده کند آنچه بر آن سجده می کند را بالا آورده، بر پیشانی بگذارد و اگر نتوانست باید به جای سجده، اشاره کند.([۴]) اما اگر بیماری‌اش آنچنان بر او غالب می‌شود که هوشیاری‌اش را از دست می‌دهد، بر بیهوش و دیوانه نماز واجب نیست. این متن سوال و پاسخی از ایشان ( است که از کتاب «پاسخ‌های فقهی ـ کتاب نماز» نقل می‌کنم: پرسش 134: بیماری که بیماری‌اش گاهی اوقات فکرش را از او می‌گیرد و باعث اشتباهاتی در فهم اوقات و احکام نمازش می‌شود، آیا در چنین وضعیتی نماز واجبی بر عهده‌اش باقی می‌ماند و اگر بهبود یافت، خودش یا اگر در چنین وضعیتی مُرد، فرزند بزرگش قضا کند؟ پاسخ: اگر واجب بودن نماز بر خودش را به یاد داشته باشد، بر او واجب است با توجه به آنچه برایش مقدور می‌باشد، نماز بخواند ـ‌که در کتاب شرایع و جاهای دیگر بیان کرده‌ام‌ـ؛ اما اگر بیماری‌اش آنچنان بر او غالب می‌شود که هوشیاری‌اش را از دست می‌دهد و حتی هنگامی‌که بیدار است تشخیص نمی‌دهد که بر او نماز واجب است، وضعیت چنین شخصی از نظر ساقط شدن به جا آوردن و قضای نماز، همانند دیوانه و بیهوش می‌باشد. علاء سالم ـ 20 ربیع الثانی 1433 ه ق
پاورقی‌های نسخهٔ فارسی
↑ [۴] [4] - کتاب احکام نورانی اسلام: نماز.
مطالب بیشتر در نماز
- آیا جایز است دو خطبه نماز جمعه در مکانی باشد و نماز در مکانی دیگر؛ ولی در اتاق دیگری از همان خانه یا در خانه مجاور؟
- پرسشی فقهی: وقتی پسر برای دیدار پدرش به خانه پدر میرود، آیا آنجا وطن او محسوب می‌شود؟ از اینجهت که او در آنجا متولد شده و مدت زمانی در آنجا زندگی کرده است؛ در صورتیکه پدرش زنده باشد. همچنین حکم این مسئله در صورتیکه پدرش فُوت کرده باشد چیست؟
- حکم کسی که در انجام دادن اعمال عبادی ـبهویژه نمازهای واجبـ سُستی و تنبلی میکند چیست؟ یمانی موعود (ع) برای انصار در خصوص اعمال عبادی ـبهویژه واجباتـ چه نصیحتی دارند؟ و آیا برای این عادتی که گریبانگیر بسیاری از مردم است راهحلی وجود دارد؟
- بسیاری مواقع دو واجب با هم تعارض پیدا میکنند؛ مثل مادری کردن ـنظیر آرام کردن، شیر دادن و توجه به کودکـ و محافظت بر نماز اول وقت. گاهی زن در تنگنای زمانی میان برآوردن نیازهای کودک شیرخوارش و بهجا آوردن فریضۀ واجب در اول وقتش قرار می‌گیرد، در این صورت این زن چه باید بکند و کدامیک را پیش اندازد؟
مراجع
- ↑ احمدالحسن(ع). پاسخ‌های فقهی (مسائل متفرقه - ج ۲). مترجم: گروه مترجمان انتشارات انصار امام مهدی (ع). نوبت انتشار: اول؛ ۱۳۹۶. پرسش ۱۰:
منبع اصلی عربی: الأجوبة الفقهية (مسائل متفرقة - ج ٢).
ارجاع به این صفحه
احمدالحسن(ع). پاسخ‌های فقهی (مسائل متفرقه - ج ۲). مترجم: گروه مترجمان انتشارات انصار امام مهدی (ع). نوبت انتشار: اول؛ ۱۳۹۶. پرسش ۱۰: https://ahmedalhasan.org/fa/Library/BookContent/47 - FIQH-MISC-V2-Q010