پرسش ۹۳ - پاسخ‌های فقهی (مسائل متفرقه - ج ۳)
از WikiSavior، مرجعی مبتنی بر منابع
پرسش و پاسخ فارسی
پرسش 93:
مردی از دنیا رفته و خانه‌ای برای فرزندانش (پنج پسر و دو دختر) منزلی به‌جا گذاشته است و همۀ آنها با مادرشان در آن خانه ساکن هستند. سه پسر در این خانه ازدواج‌کرده‌اند که هر کدام‌یک اتاق دارند. یکی از پسران که ازدواج‌کرده است اقدام به ساختن طبقۀ بالاییِ ساختمان کرد که با مخالفت یکی از برادرانش مواجه شد، مبنی بر اینکه اگر خانه فروخته و سهم‌ها تقسیم شود تو نمی‌توانی از ما هزینه‌های ساخت (آن طبقه) را بگیری. او بااینکه چیزی نگیرد موافقت کرد و بعد از چند سال به اتاقی که در آن ازدواج‌کرده بود رفت و طبقۀ بالایی را اجاره داد، با توجه به اینکه اجاره‌بها را خودش دریافت می‌کرد؛ و چند سال به همین ترتیب سپری شد. امروز او از دیگر برادرانش می‌خواهد خانه را بدون طبقۀ بالایی قیمت‌گذاری کنند تا بتواند مابه‌التفاوت قیمت خانه و طبقۀ بالایی را علاوه بر سهمش از خانه بگیرد. حال سؤال این است: 1- آیا تصرف در سقف خانۀ ارثی از سوی یکی از ورثه جایز است؟ 2- آیا باقی ورثه در اجاره‌بهای طبقۀ بالایی سهمی دارند؟ و اگر سهم دارند چگونه آن را بگیرند درحالی‌که چند سال از این موضوع گذشته و (ارزش) پول کشور تغییر کرده است. 3- طبقۀ بالایی از آنِ کیست؟ آیا او می‌تواند آن را تخریب کند یا نه؟ 4- او همیشه ساکن آن طبقه بوده است. آیا می‌تواند در خانه‌ای که این طبقه رویش ساخته‌شده است تصرف کند؟ و اگر دیگر ورثه جمع شوند تا تصرفی در خانه کنند آیا او می‌تواند مانع شود؟
پاسخ احمدالحسن (ع):
بهای آنچه او ساخته از آنِ او است؛ پس سؤال شما از اینکه آیا شما از آن چشم‌پوشی کنی صحیح نیست؛ اما شما در بهره‌برداری از سایر موارد (جدا ازآنچه او بناکرده است) حق‌دارید؛ یعنی ارزش زمین جداگانه و قیمت بنایی که او ساخته نیز جداگانه محاسبه و اجاره‌بها با توجه به قیمت زمین و بنایی که او ساخته است، قسمت می‌شود؛ هر مقدار که مختص بنا است از آن او هر مقدار از اجاره‌بها که به زمین تعلق دارد، برای تمام ورثه و همچنین او (که از ورثه است) می‌باشد. در مورد تقسیم ارث، هرزمانی که یکی از ورثه یا بعضی از آنها خواستار تقسیم شوند باید ارث را تقسیم نمود، یا حداقل حق کسی را که خواستار تقسیم‌شده است باید داد و مخالفت یک نفر یا بیشترِ آنها با تقسیم کردن، اثری در متوقف کردن تقسیم ارث ندارد. ارث حق وارث است و بعضی از ورثه حق به تأخیر انداختن استفادۀ سایرین از ارث را ندارند.
مطالب بیشتر در کار و معاملات
- زمینهای مزروعی که در زمان صدام غصب و در قالب زمینهای دولتی تقسیم شد و صاحبانشان اکنون آنها را نمیخواهند و خانههایی در آنها ساخته‌شده است؛ آیا سکونت در آنها جایز است؟ آیا جایز است در چنین خانههایی وارد شوم و در آنها نماز بخوانم؟ برخی از این زمینها تبدیل به جاده شده، آیا عبور از آنها جایز است؟
- آیا حقوق بازنشستگیِ میت جزو ارث حساب می‌شود؟ آیا حقوق عقبافتاده، حق همۀ خانوادۀ میت هست؟ با توجه به اینکه قانون، حق دختری که ازدواج‌کرده و پسری که در حال تحصیل نیست را از حقوق بازنشستگی منتفی میداند. آیا در این مورد، شرع برای آنها حقی واجب میکند؟ حق پسری که در کشوری دیگر در حال تحصیل است و ما نمیتوانیم ثابت کنیم که او در حال تحصیل است و حقوقش نیز قطعشده و درنهایت حق او بین همسر و پسر کوچکش تقسیم‌شده و اکنون حقوق بازنشستگی فقط به اسم همسر و پسر کوچک میآید چطور؟
- کیفیت نوشتن وصیتنامه برای یک شخص عادی چگونه است؟ و پرسشهایی در این رابطه وجود دارد: 1- آیا شخصِ مکلف باید وصیت خاص وصیت عام بنویسد؟ وصیت خاص وصیت عام چیست؟ 2- فرض کنیم شخصی وفات یافته و 1000 دینار به ارث گذاشته است. آیا شخص متوفی نصیبی از این مبلغ برای غسل و تدفین و مراسم عزاداری دارد؟ 3- در روایتی از امیرالمؤمنین (ع) آمده است که مکلف می‌تواند خمس (یکپنجم) تا ثلث (یکسوم) از مایَملکش را برای خلیفۀ خدا در زمین وصیت کند. در اینجا چند پرسش مطرح می‌شود: الف: آیا این مقدار خمس تا ثلث از مجموع اموال متوفی مثل پول نقد، زمین و املاک است؟ ب: این مقدار از ارث (خمس تا ثلث) قبل از توزیع ماترک میان همسر و پسران و دختران خارج می‌شود یا همزمان با توزیع ماترک خارج میگردد؟ 4- آیا حضور شهود در حین نوشتن وصیت واجب است؟ یا کافی است به شهود اعلام کند که وصیت نوشتهشده و در فلان مکان است؟
- حکم وجود خدمتکاران و ساکن بودنشان در خانه چیست؟ چه مرد باشند و چه زن.
مراجع
- ↑ احمدالحسن(ع). پاسخ‌های فقهی (مسائل متفرقه - ج ۳). مترجم: گروه مترجمان انتشارات انصار امام مهدی (ع). نوبت انتشار: اول؛ ۱۳۹۶. پرسش ۹۳:
منبع اصلی عربی: الأجوبة الفقهية (مسائل متفرقة – ج ٣).
ارجاع به این صفحه
احمدالحسن(ع). پاسخ‌های فقهی (مسائل متفرقه - ج ۳). مترجم: گروه مترجمان انتشارات انصار امام مهدی (ع). نوبت انتشار: اول؛ ۱۳۹۶. پرسش ۹۳: https://ahmedalhasan.org/fa/Library/BookContent/48 - FIQH-MISC-V3-Q093